Niet in de laatste plaats omdat de reformatoren ervan overtuigd waren dat predikanten de Bijbel in de brontalen moeten kunnen lezen, stelden zij dat een academische vorming voor hen die zich voorbereiden op het predikantschap nodig is.
Toen ikzelf in 1982 aankwam aan de Universiteit van Utrecht was kort daarvoor het aantal hoofdstukken dat een student zelfstandig in het Hebreeuws moest voorbereiden en waarover hij vervolgens werd getentamineerd van veertig naar vijfentwintig terug gebracht. Oudtestamentici en hebraïci waren daarover verontwaardigd.
Voor mij was dit een van de redenen om naast theologie ook Semitische talen te gaan studeren. Ik had als hoofdvak Hebreeuws en als bijvak Aramees. Als het ging om het Bijbelse Hebreeuws, was de eis dat je honderd hoofdstukken moest lezen verdeeld over de verschillende genres van het Oude Testament waarvan vijfentwintig ongevocaliseerd.
Inmiddels komt het voor dat een student slechts tien hoofstukken uit Hebreeuwse Oude Testament behoeft voor te bereiden. Dat dit ver onder het aanvaardbare minimum is behoeft geen betoog. Zo komt een van de belangrijkste redenen om van predikanten te vragen dat zij academisch gevormd zijn onder druk te staan. Academische vorming werd immers als een vereiste gezien, omdat men vond dat predikanten zelfstandig de Bijbel in de brontalen behoorden te kunnen lezen. Goede theologie is veel meer dan goede filologie, maar een goede filologie is wel een voorwaarde voor een goede theologie. Terzijde merk ik op dat van de leden van de zogenaamde ‘Holy Club’ in Oxford waartoe zowel de gebroeders Wesley als George Whitefield hebben behoord, werd verwacht dat zij dagelijks drie uur het Griekse Nieuwe Testament lazen.
Ook als wij aan de universiteit grondig in de brontalen zijn onderwezen, geldt dat onze vaardigheid in het lezen van de Bijbel in de brontalen afneemt of zo goed als verdwijnt, als wij onze kennis niet op peil houden. Voor predikanten is het gevaar groot dat het persoonlijk lezen van de Bijbel in de brontalen te weinig prioriteit krijgt en er soms helemaal bij inschiet.
Om predikanten – en trouwens ook anderen die basiskennis van het Bijbelse Hebreeuws hebben, hulp te bieden die kennis op peil te houden en uit te breiden, bied ik vanuit de stichting ‘Godsvrucht en wetenschap’ ook het komende seizoen weer de cursus aan ‘Close reading van de Hebreeuwse tekst van Ezechiël’.
Het Hebreeuws van Ezechiël is niet het moeilijkste Hebreeuws uit het Oude Testament maar ook niet het gemakkelijkste. Een van de kenmerken is dat Ezechiël een groot aantal woorden bevat die slechts één keer (hapax) of hooguit een enkele keer in het Oude Testament voorkomen en lang niet altijd worden in Ezechiël de regels van de grammatica gevolgd.
Daarnaast weerspiegelt het Hebreeuws van Ezechiël de overgang van het zogenaamde Standaard Bijbelse Hebreeuws naar het Laat Bijbelse Hebreeuws. Alleen dat al maakt vanuit linguïstisch oogpunt het lezen van de Hebreeuwse tekst van Ezechiël boeiend.
In de cursus ‘Close reading van de Hebreeuwse tekst van Ezechiël’ gaat het niet alleen om de taal maar ook om de boodschap van Ezechiël. De heerlijkheid van de HEERE is het overkoepelende thema van dit boek. Telkens weer komt ook naar voren dat terwijl Israël door eigen schuld in ballingschap komt, het alleen de soevereine genade van de HEERE is dat Israël hersteld wordt. Niet ten onrechte is Ezechiël daarom wel als de Calvijn van het Oude Testament getypeerd.
Dit seizoen zal de eerste morgen een introducerend karakter hebben en daarna maken we een begin met het lezen van Ezechiël 17. Wie tot dusver de cursus niet volgde, kan zonder enig bezwaar instromen. Naast predikanten nemen ook meerdere niet-predikanten deel. In meer dan één opzicht is er sprake van een gemêleerd gezelschap. Dat kan de drempel voor aanmelding wellicht verlagen.
De cursus wordt D.V. komend seizoen van september tot april gegeven op een tiental donderdagmorgens in Maartensdijk. Verdere informatie is te vinden op www.godsvruchtenwetenschap.nl.
Voor aanmelding en eventuele vragen kunt u mailen naar dspdevries@solcon.nl
Dan volgen nu nog een tweetal aanbevelingen van cursisten die vorig jaar de cursus hebben gevolgd.
*
Sinds een paar jaar is het mogelijk voor predikanten om op een laagdrempelige manier de kennis van het Hebreeuws, dat in de opleiding tot predikant eigen gemaakt mocht worden, wat op te frissen en uit te breiden. Het is en blijft voor predikanten belangrijk om de Bijbel in de grondtalen te lezen en te onderzoeken.
Als je in de pastorie komt is het gevaar niet denkbeeldig dat dit door alle drukte, die een gemeente met zich meebrengt, wat op de achtergrond kan komen te staan en de kennis van de brontalen wegzakt. Daar komt nog bij dat nu in opleiding aan de VU veel minder tijd wordt besteed om de kennis van de brontalen op niveau te brengen dan vroeger in een theologische opleiding het geval was.
Nu is er dus een mooie gelegenheid om bij dr. P. de Vries de kennis van het Hebreeuws niet alleen wat op te frissen maar ook uit te bouwen. In zijn cursus is er oog voor de taal (ook de betekenis van de Hebreeuwse accenttekens wordt belicht). Tevens worden ook regelmatig exegetische en bijbels-theologische lijnen getrokken.
Kortom ook voor predikanten de moeite waard om deze Ezechiël-cursus te volgen. Overigens nemen ook niet-predikanten aan deze cursus mee. De kerkelijke achtergrond van de cursisten divers.. Wat de deelnemers aan de cursus verbindt is eerbied voor Gods Woord en de begeerte dat Woord te lezen in de taal waarin de Heilige Geest het heeft gegeven.
Bijkomend voordeel is ook nog een stukje ontmoeting met elkaar. Van harte aanbevolen!
Ds. A. de Groot en ds. R. van Sligtenhorst
*
Kennis van de grondtalen is één van de pijlers van het predikantschap. Daarom ben ik dankbaar voor het onderwijs dat ik op dit gebied tijdens mijn theologische opleiding in Leiden mocht ontvangen. Het is echter ook belangrijk om die kennis bij te houden. Dat gebeurt door in de preekvoorbereiding steeds weer een werkvertaling te maken. Toch kun je dan wel de verdieping missen die je bijvoorbeeld wel tijdens de colleges heb gekregen. Daarom heb ik in 2023 besloten om deel te nemen aan de cursus ‘Close Reading van de Hebreeuwse tekst van Ezechiël’ van dr. P. de Vries.
Nu het seizoen ten einde is, kom ik tot de conclusie dat dit een goede keuze is geweest. Niet alleen bespreekt hij de Hebreeuwse Bijbeltekst grondig, maar ook geeft hij aandacht aan de eigenheid van de taal van Ezechiël. Ook wordt je door deze cursus de kennis van de verschillende accenttekens bijgebracht. Naast het ‘technisch’ bezig zijn met de tekst is er ook ruimte voor bespreking van de geestelijke inhoud.
Al met al heb ik deze cursus als een verrijking ervaren en doe ik D.V. graag volgend seizoen weer mee. Ik zou het daarom predikanten en anderen zeker aanraden om zich ook aan te sluiten. Meer informatie is te vinden op http://www.godsvruchtenwetenschap.nl.
M. van der Zwan, V.D.M.
Dr. P. de Vries - artikelen en opinie 