Honger naar het Woord

Het geloof is uit het gehoor

Het is een groot voorrecht als wij onder de prediking van Gods Woord mogen komen. Wij moeten het niet als verdienste of prestatie zien dat wij een kerkdienst bijwonen. In de kerkdienst komt God in Christus juist tot ons. Dat doet Hij opdat zij die nog niet met God verzoend zijn met God verzoend worden, en opdat zij die reeds met God verzoend zijn geworteld en opgebouwd worden in Hem Die zij lief kregen, omdat Hij hen eerst heeft liefgehad.

Wat een voorrecht is het als kinderen mogen opgroeien in een christelijk gezin en al jong worden meegenomen naar de kerk. Immers, het geloof is uit het gehoor. Het is heel belangrijk dat kinderen ook al zo jong mogelijk tweemaal worden meegenomen naar de kerk. Wie kinderen als de puberteit begint aan te breken nog wil leren twee keer naar de kerk te gaan is echt te laat.

Daarom is het ook zo onverstandig om zogenaamde kindernevendiensten te gaan houden. Een gemeente die daaraan begint moet het niet bevreemden dat zij de komende generatie kwijt gaat raken. Jong en oud was erbij, zo weten we uit Deuteronomium 31:12-13, als de wet werd voorgelezen. Uit deze woorden van Deuteronomium 31 kun je leren dat het een groot misverstand is dat je kinderen pas mee naar de kerk moet nemen als zij de hele dienst kunnen begrijpen.

Als het Woord als het zaad van de wedergeboorte in het hart gaat ontkiemen, wordt kerkgang meer dan een gewoonte. Dan ontstaat er honger naar het Woord. Daarom is het heel verdrietig als, hoewel het aantal avondmaalgangers toeneemt, de belangstelling voor de tweede dienst afneemt. Een gemeente waar wij dat zien is in geestelijk verval. Ook hier geldt: een boom wordt aan zijn vruchten herkend.

In het RD van zaterdag 22 november 2025 merkte dr. C.S.L. Janse op dat het een teken van neergang is dat het aantal doordeweekse diensten in de loop van de jaren verminderd is en het aantal bezoekers ervan afnam. Ik val hem daarin zonder enige reserve bij. Ongetwijfeld gaat ook nu de Heere nog door met Zijn werk. Ik ontmoet ook jonge mensen in wie de Heere werkt.

*

Het belang van doordeweekse samenkomsten

Ik weet ook dat waar de Heere werkt, er altijd honger naar het Woord ontstaat. Dan komt er behoefte om niet alleen op de eerste dag van de week, de dag des Heeren die wij als zondag kennen, bij elkaar te komen maar ook doordeweeks. Britse gereformeerde baptisten en behoudende presbyterianen hebben altijd in het midden van de week een doordeweekse samenkomst. Het is ondenkbaar dat je in hun midden wel belijdenis van het geloof zou kunnen afleggen maar nooit of hooguit zelden aanwezig bent in die doordeweekse samenkomst.

Wie mij kent, weet dat ook ik er een groot voorstander van ben dat elke plaatselijke gemeente met grote regelmaat doordeweekse samenkomsten belegt. Toen ik nog geen docent was, waren er in de gemeenten die ik diende, afgezien van de biddagen, dankdagen en de tweede feestdagen zo’n twintig samenkomsten voor de gehele gemeente per jaar. Dus ongeveer om de andere week.

Nooit heb ik mensen aangeraden om belijdenis te doen – of zij jong of oud waren – die ik niet in deze doordeweekse samenkomsten zag. Omdat ik ook met kerkenraden moest rekenen was mijn belijdenispraktijk iets ruimer dan ik zelf wenste. Ikzelf zal nooit iemand aanraden om belijdenis te doen die ik liever niet tot het avondmaal zou zien komen.

In gesprek met gemeenteleden hetzij dat zij jong of al wat ouder waren, moest ik meer dan eens mensen aansporen tot de goede keuze die zij kennelijk nog niet hadden gedaan. Dat kon al blijken uit muziekkeuze, kleding, zwartgeldpraktijk enz. En de allereerste vraag is toch: ‘Heb jij Christus als Zaligmaker van zondaren nodig gekregen en begeer jij voor Hem te leven?’ Want als dat nog ontbreekt, ontbreekt alles en is er geen enkele Bijbelse reden om te vragen naar het kerkelijk recht om ten avondmaal te gaan en voor ambtsdragers is er geen reden gemeenteleden daartoe aan te sporen.

*

Het eerste voorbeeld

Als het gaat om doordeweekse samenkomsten had ik kort geleden mooie ervaringen. Op woensdag 19 november2025 woonde ik met een goede vriend uit Genemuiden in Montfoort de conferentie bij van Bijbels Beraad M/V. Na afloop ervan zijn we verder gereisd naar Rotterdam. Daar hebben we in de woning van Jürgen en Sherida Tholel samen met meerdere gasten de maaltijd gebruikt.

Jürgen Tholel is voorganger van de Family Bible Church. Ik leerde hem een aantal jaren geleden al kennen, ook op een conferentie van Bijbels Beraad M/V. Niet lang daarna vroeg hij mij of ik ook eens in zijn gemeente wilde spreken. Zou zijn gemeente in de directe omgeving omringd zijn geweest door gemeenten van de gereformeerde gezindte, dan zou ik dat zeker op zondag niet hebben gedaan. Maar de gemeente komt ‘s zondags bijeen in een volstrekt seculiere wijk van Rotterdam-Oost.

Deze week was de doordeweekse bijeenkomst ten huize van Tholel zelf. Na de maaltijd kwamen er nog enkele bezoekers binnen voor de samenkomst. Ik had afgesproken om te vertellen welke geestelijke lessen er in De Christenreis van Bunyan liggen, en zo nu en dan zou ik ook ingaan op De Christinnereis.

Er waren ruim twintig aanwezigen. Het was qua huidskleur, afkomst, Bijbelkennis en leeftijd een gemêleerd gezelschap. Ik was zelf de oudste en de jongste bezoeker was zes jaar. Hij was samen met een broer en zusje meegenomen door zijn vader. Nu deze Surinaamse vader had een werkelijk zeer grote Bijbelkennis. Dat merkte je ook aan zijn kinderen. Ik vroeg waar zij naar school gaan, maar de oudste, een meisje, vertelde mij dat zij en de anderen kinderen van hun papa en mama thuisonderwijs krijgen.

Een andere bezoeker kwam nog maar een jaar of wat naar de kerk en was helemaal niet bij de Bijbel opgevoed. Een derde heeft mij later gemaild dat het overgrote deel van zijn familie bij de middenstroom van de PKN horen. Zij belijden Jezus als hun Heer, zo mailde hij mij, ‘maar als ik vraag hoe zij Hem dan hebben leren kennen, komen er alleen maar wazige antwoorden.’ Hij was bevreesd dat zij nog niet wedergeboren zijn en vroeg mij in een mail of ik hem handvatten kon geven om deze familieleden de noodzaak van wedergeboorte duidelijk te maken.

De culturele setting was uiteraard heel anders, maar ik waande mij qua sfeer op een gezelschap in de Alblasserwaard, waar, terwijl er ook kinderen bij zijn op een bevindelijke wijze over een toespraak wordt gesproken waarmee het gezelschap was geopend. Qua (sub)cultuur zijn er de eeuwen door en wereldwijd verschillen en verschuivingen, maar de kern der zaak is overal gelijk.

Of wij (hersteld) hervormd zijn, PKN, Gereformeerde Gemeente, oudgereformeerd, baptist of Pinkstergemeente, als het Evangelie in ons leven betekenis heeft gekregen weten we van de ene Naam, de twee wegen en de drie stukken, en roemen wij alleen in Gods onverdiende genade en in het kruis van Christus Die wij nu mogen zoeken als onze Voorspraak aan de rechterhand van Zijn Vader Die ook onze Vader werd.

*

Een tweede voorbeeld

Donderdag 20 november 2025 ging ik voor in de Hersteld Hervormde Gemeente van Alblasserdam. Ook hier zag ik naast volwassenen, kinderen in de leeftijd van de basisschool in de kerk. In de volksmond heet het gebouw waarin men samenkomt ‘Het Schuurtje’ en totdat de gemeente zich enkele jaren na 2004 aansloot bij de Hersteld Hervormde Kerk droeg zij de naam Gereformeerde Samenkomst.

In deze gemeente ben ik gedoopt. Ook ik zat hier niet alleen op zondag maar als kind ook in doordeweekse diensten in de kerk. Als kind hebben de preken van ds. H. Hofman uit Schiedam die er toen eenmaal per vier weken voorging een onuitwisbare indruk op mij gemaakt. In de kring van gemeenten waartoe de Gereformeerde Samenkomst behoorde, zocht God mij op en trok Hij mij toen ik zo’n vijftien jaar was, uit de duisternis tot Zijn wonderbare licht en mocht ook ik weten dat het God had behaagd Zijn Zoon in mij te openbaren. Toch was ik al twintig toen ik voor het eerst ten avondmaal ging.

In 1977 heb ik de Gereformeerde Samenkomst verlaten en ben ik overgegaan naar de Hervormde Kerk. Mij was meer en meer duidelijk geworden dat daar mijn roeping tot het predikantschap gestalte moest krijgen. Daar heb ik ook op 22-jarige leeftijd belijdenis gedaan. In de kring waarin ik opgroeide kende men het doen van belijdenis namelijk niet als een afzonderlijk verschijnsel.

De banden met de Gereformeerde Samenkomst zijn gebleven. Ds. A.P. Verloop, de predikant die mij in 1956 had gedoopt, nam in 1982 deel aan de handoplegging toen ik als hervormd predikant werd verbonden aan de gemeente van Zwartebroek-Terschuur. Toen de Gereformeerde Samenkomst in de tweede helft van de jaren tachtig voor de doordeweekse diensten ook hervormde predikanten ging uitnodigen, ben ik daar in 1986 voor het eerst voorgegaan.

Donderdag 20 november 2025 heb ik ook even de kinderen toegesproken en verteld dat het voor mij tot eeuwige zegen is geworden dat mijn ouders mij niet alleen op zondag tweemaal meenamen naar de kerk maar toen ik op de basisschool zat ook doordeweeks. Op de middelbare school ging ik vanwege huiswerk alleen in vakantietijd. Ik heb de kinderen aangespoord om God te zoeken en te vrezen en verteld hoe bevoorrecht zij zijn dat zij een dienst mogen bijwonen waarin het Evangelie van verzoening klinkt.

Voor mijzelf dacht ik aan Gods onwankelbare trouw. In Het Schuurtje las mijn overgrootvader Willem Koudstaal als jonge vader preken voor van de anglicaanse bisschop J.C. Ryle die hijzelf vanuit het Engels in het Nederlands had vertaald. Naar huis rijdend kwam mij in gedachten:

O God, die droeg ons voorgeslacht,

In nacht en stormgebruis,

Bewijs ook ons Uw trouw en macht,

Wees eeuwig ons tehuis!

*

Gevlucht naar Uwen vasten troon,

Vindt ieder schuil en schut,

Waar eeuwig hij beveiligd woon’,

Verstoken in Uw hut.

*

Gij zijt, van vóór Gij zee en aard

Hebt door Uw Woord bereid,

Altijd dezelfde, die Gij waart,

De God der eeuwigheid!

*

En duizend jaar gaan als de dag

Van gist’ren voor U heen,

Een schaduw, een gedachte vaag,

Een nachtwaak, die verdween.

*

De tijd draagt alle mensen voort

Op zijn gestagen stroom;

Ze zijn als gras, door zon verdord,

Vervluchtigd als een droom.

*

O God, die droeg ons voorgeslacht

In tegenspoed en kruis,

Wees ons een gids in storm en nacht,

En eeuwig ons tehuis!