Geloof en rechtvaardiging

Om het koninkrijk van God te kunnen binnen gaan is voor ons nodig dat onze zonden ons worden vergeven en wij ons tot God bekeren. Onze relatie met God die sinds de zondeval is verbroken, moet worden hersteld en onze natuur die sinds de zondeval is verdorven, moet worden vernieuwd. Calvijn sprak daarom ook over Gods tweevoudige genade. Als God aan een zondaar genade bewijst, recht-vaardigt Hij hem en gaat Hij hem heiligen.

In de geschiedenis van de theologie heeft pas de Reformatie rechtvaardiging en heiliging na­drukkelijk van elkaar onderscheiden. Augustinus dacht bij de rechtvaardiging aan het herstel van het beeld van God in ons. Voor hem betekent dat wij uit genade gerechtvaardigd worden dat wij enkel uit genade tot eer van God leren leven. De Reformatie heeft dat laatste bepaald niet ontkend. Integendeel, maar zij heeft geleerd dat rechtvaardiging betekent dat God de zondaar op grond van het werk van Christus vrijspreekt in Zijn gericht. Wij krijgen deel aan deze vrijspraak door geloof. De grond van de rechtvaardiging ligt helemaal buiten ons.

Als een kind van God op zichzelf ziet, kan hij vaak heel moeilijk of helemaal niet geloven dat hij rechtvaardig voor God is. De bedoeling is dat wij zien op Christus. Zijn gerechtigheid die God enkel uit genade toerekent, is en blijft de enige grond van rechtvaardiging en vrijspraak. Heel pastoraal hebben in de zeventiende eeuw puriteinen over het geloof in relatie tot de rechtvaardiging geschreven.

Ik noem Thomas Goodwin (1600-1680). Bij zijn studie in Cambridge raakte hij onder de invloed van Richard Sibbes en John Preston. Hij leerde het Evangelie van zonde en genade verstaan en werd een geliefd prediker. Meer dan eens preekte hij voor het Engelse parlement. Van de door het Engelse parlement samengeroepen synode van Westminster was hij een prominent lid. Als master van het Magdalen College in Oxford werkte hij nauw samen met John Owen die deken van Christ Church en vicekanselier van de universiteit van Oxford was. Na het herstel van de monarchie in 1660 bracht Goodwin in Londen de laatste twintig jaar van zijn leven door met preken, schrijven van traktaten en pastoraal werk.

Een van Goodwins meest geliefde geschriften gaat over de relatie tussen geloof en recht­vaar­diging, namelijk Christ set Forth as the Cause of Justification and as the Source of Justifying Faith (Christus voorgesteld als de oorzaak van de rechtvaardiging en de bron van recht­vaar­digend geloof). Dit werk zag voor het eerst in 1642 het licht. Bij de Banner of Truth in Edin­burgh ver­scheen in 2015 een heruit-gave in de serie Puritan Paperbacks. Het feit dat de tekst opnieuw is gezet, komt de leesbaarheid zeer ten goede.

Goodwin neemt zijn uit­gangs­punt in Rom. 8:34: ‘Wie is het, die verdoemt? Christus is het, Die gestorven is; ja, wat meer is, Die ook opgewekt is, Die ook ter rechterhand Gods is, Die ook voor ons bidt.’ Goodwin gaat het uitgebreidst in op de voorbede van Christus. Zijn kruisdood en opstanding liggen achter ons. Als Christus ons gepredikt en voorgesteld wordt, is het als Middelaar Die op grond van het werk dat Hij op aarde deed, bidt voor allen die door Hem tot God naderen. Met het doel dat mensen dat leren doen wordt het Evangelie verkondigd.

Goodwin schreef Christ set Forth met het doel om christenen die geloofszekerheid missen, aan te sporen en de vrijmoedigheid te geven om door Christus tot God te naderen om zo de troost te smaken dat zij in Christus voor God rechtvaardig zijn. Geloof om­schrijft hij als een komen tot God door Christus tot zaligheid. Hij brengt naar voren dat het gebrek aan zekerheid dat God ons Zijn genade wil geven of dat wij Christus toebehoren, ons niet moet verhinderen om tot Hem te gaan. Het geloof is een komen tot God door Christus. Christus is namelijk het eer­ste voorwerp van het geloof. Het geloof richt zich op Hem opdat Hij ons tot de Vader leidt.

Wij kunnen uit het boekje van Goodwin leren dat wij om de troost van de rechtvaardiging te kennen ons hart en ons geloof op Christus Zelf dienen te richten. Wie allereerst naar de ken­merken van genade in zichzelf zoekt, zal altijd tekorten en gebreken constateren. Wie door het geloof komt tot Christus, vindt in Hem telkens weer de enigen en volkomen Zaligmaker. Nooit kunnen we teveel uit Christus leven en te zwaar op Hem leunen.

N.a.v. Thomas Goodwin, Christ set Forth as the Cause of Justification and as the Source of Justifying Faith (Edinburgh: The Banner of Truth, 2015), paperback 242 pp., £5,75 (ISBN 978-1-84871-558-5). Bij uitgeverij Brevier verscheen een Nederlandse vertaling onder de titel Rechtvaardig in Christus. Tweedehands is deze uitgave nog verkrijgbaar.