Vanaf de zeventiende eeuw zien we voorbeelden van conflicten tussen de natuurwetenschappen en de christelijke theologie. Als het gaat om het conflict over de vraag of de aarde rond de zon draait of andersom moeten we zeggen dit conflict voortkwam uit het feit dat bij de uitleg van de Schrift geen recht werd gedaan aan het feit dat de Schrift de taal van de waarneming gebruikt.
Maar hoe staan we als christen tegenover de zienwijze dat de mens product is van de evolutie? Is deze door vele wetenschappers verdedigde zienswijze verenigbaar met het Bijbelse getuigenis? De voorstanders van de zogenaamde theïstische evolutie menen van wel. Men wil zo op dit terrein de spanning tussen wetenschap en geloof oplossen. In ons eigen land is dr. Gijsbert van den Brink een warme pleitbezorger van deze benadering.
Volgens de voorstanders van de theïstische evolutie tonen recente ontwikkelingen in evolutionaire biologie, gedragsgenetica en neurowetenschap dat hun benadering onontkoombaar is. Hans Madueme, hoogleraar theologische studies aan Covenant College in Lookout Mountain, Georgia, betoogt in zijn boek Defending Sin dat zo aan het Bijbelse getuigenis over de oorsprong van de mens en van de zonde geen recht kan worden gedaan. Het debat of de mens het eindproduct van de evolutie of door God middels een directe daad naar Zijn beeld is geschapen en in het paradijs is geplaatst, is cruciaal voor ons begrip van de menselijke zondigheid en raakt noodzakelijkerwijze de leer van het heil.
Het uitgangspunt van Madueme is dat het getuigenis van de Schrift voorrang moet hebben boven wetenschappelijke modellen en wel met name omdat hier de inhoud van de Bijbelse boodschap in het geding is. Wie de evolutie van de mens uit een dier aanvaardt en ontkent dat heel de mensheid van het eerste mensenpaar afstamt, kan onmogelijk onverkort vasthouden aan de klassieke christelijke boodschap van zonde en genade, van dood en overwinning op de dood. Het wordt dan ook heel moeilijk om de Bijbelse leer van de eeuwige straf een plaats te geven.
Immers als de zonde onlosmakelijk met onze evolutie uit dierlijke voorouders is verbonden en er nooit een staat van rechtheid is geweest, hoe kan God dan mensen voor eeuwig gemeenschap met Hem ontzeggen en hen juist straffen? De leer van de eeuwige straf veronderstelt dat er schuld is waarvoor de mens rechtmatig wordt gestraft.
Als de mens zich ontwikkelt heeft uit een dier heeft dat gevolgen voor de leer van de erfzonde en deze leer is juist de essentiële achtergrond van de boodschap van verzoening en verlossing. Wie de evolutieleer aanvaart, zal de betekenis van het Evangelie daarin zien dat Christus de schepping en de mens tot een hoger plan verheft. De mens heeft niet omdat hij zondaar is, maar omdat hij schepsel is verlossing nodig. De verlossing en de verzoening worden antwoorden voor een probleem dat God Zelf heeft gecreëerd. In Nederland stelt dr. Bram van de Beek dat met ronde woorden.
Echter, de Schrift ziet de opstanding van Christus niet als het antwoord op een schepping die van meet af aan gebrekkig was. Nee, er wordt betuigd dat de dood het loon op de zonde is en Christus kwam om de zonde te verzoenen en de dood te overwinnen.
Als het gaat om de relatie tussen het Bijbelse getuigenis over de oorsprong van de wereld en de mens, blijven er open vragen. Het boek van Madueme laat wel op overtuigende wijze zien dat wij het Bijbelse getuigenis over de mens die geschapen werd in gemeenschap met God en die gemeenschap door eigen schuld verloor, op grond van het getuigenis van de Schrift dienen te aanvaarden zoals wij dat ook doen als het gaat om de maagdelijke geboorte en de opstanding van Christus. Vanuit het perspectief van schepping, zondeval, verlossing en voleinding als historische werkelijkheden interpreteren we deze geschiedenis. Zo laten we al onze gedachten gevangen nemen tot gehoorzaamheid aan Christus.
Hans Madueme, Defending Sin: A Response to the Challenges of Evolution and the Natural Sciences (Grand Rapids: Baker Academic, 2024), paperback 368 pp., $26,60 (ISBN 9781493446148)
Dr. P. de Vries - artikelen en opinie 